CICHOBÓRZ, gm. Hrubieszów, pow. Hrubieszów

Historia
Wieś położona na wschodnim skraju gminy Hrubieszów, nad rzeką Bug, w obrębie Kotliny Hrubieszowskiej. Na terenie wsi pod koniec XIX wieku było jezioro Niżne o powierzchni 30 mórg i głębokości 6 stóp, z którego wody uchodziły do rzeki Bug. W latach 1392-1431 wieś należała do dóbr królewskich, choć krótko przed 1431 rokiem należała do kniazia Romana Lubartowicza. W 1431 roku Władysław Jagiełło nadał ją księciu bełskiemu Ziemowitowi V w nagrodę za udział w walkach ze zbuntowanym księciem Świdrygiełłą. Ten w roku 1432 nadał ją Jakubowi z Cichoborza herbu Ciołek. Następnymi właścicielami byli dwaj bracia: Piotr i Mikołaj z Cichoborza wymieniani w roku 1456 (A. Boniecki, t. III, s. 157). W 1463 roku wieś była w posiadaniu Baltazara z Cichoborza herbu Ciołek (3/4 łana), Sokołowskiej (3 i 1/2 łana) i Jana Korytki, żonatego z Anną z Wszepsów (1 łan). Tych trzech właścicieli wymienia rejestr poborowy z 1472 roku i wówczas było tutaj 5 i 1/4 łana użytków, a w części Sokołowskiej także karczma. Ponadto we wsi istniały dwa młyny. Baltazar z Cichoborza był synem Piotra, a ożenił się z Anną, córką Aleksandra z Husynnego. Następnymi właścicielami wsi byli: Śmieszek (1491 r) i Mścisław (1492) z Cichoborza. Rejestr poborowy z 1531 roku notował tutaj 1 i l/4 łana użytków. W 1578 roku wieś była w posiadaniu Górków, od których dzierżawiła Międzyrzecka. Wówczas było tutaj 7 i 1/2 łana użytków, 6 zagrodników z ziemią, 1 szewc, 12 komorników i 1/4 łana pustek. W 1685 roku Cichobórz i Szychowice od Jana Aleksandra Koniecpolskiego nabył Maciej Bystrzanowski herbu Starykoń, żonaty z Zofią. W XVIII wieku dobra Cichobórz należały do Michała Skarbek Leszczyńskiego, wojskiego horodelskiego, żonatego po raz pierwszy z Konstancją Orzęcką, a po jej śmierci z Barbarą Wolską, wdową po Sebastianie Lesieckim. Następnie wieś przeszła na Józefa Benedykta Leszczyńskiego herbu Abdank (zm. w 1791 r.), ożenionego z Teresą Świeżawską. Od spadkobierców Józefa Benedykta Cichobórz nabył Franciszek Bystrzonowski, który był ich właścicielem w 1812 roku. W 1822 roku źródła notują jako właściciela wsi Wojciecha Bystrzanowskiego, a dzierżawcami byli: Leon Dąbrowski, właściciel Zawadek i Romuald Pohorecki. Zapewne wkrótce od Bystrzanowskiego kupił wieś Ignacy Jakub Czapli - Pohorecki i prawdopodobnie wybudował tutaj dwór, spalony w 1914 roku. Do 1858 roku dobra te należały do Franciszka Pohoreckiego, który zastawił je wraz z Terebiniem, Terebińcem i Strzyżowcem swemu bratu Adamowi. W 1867 roku Cichohórz odkupił Roman Pohorecki (1797-1879), ożeniony z Heleną Smolikowską za 300 tys. złp. W 1867 roku Cichobórz, Terebiniec, Strzyżowiec i Terebiń kupił od ojca za 133 333,10 zł Edward Pohorecki. Spis z 1827 roku notował wieś w powiecie tomaszowskim i parafii Kryłów. Liczyła wówczas 92 domy i 598 mieszkańców. W 1845 roku istniały tu dwie karczmy, które uzyskały patent na dalsze prowadzenie wyszynku alkoholu. Pod koniec XIX wieku folwark liczył 2153 morgi ziemi: 883 morgi gruntów ornych i ogrodów, 236 mórg łąk, 965 mórg lasu i 69 mórg placów i nieużytków. Wieś liczyła wówczas 71 domów i 851 mórg gruntu. Wówczas istniała tutaj także gorzelnia, która w 1896 roku wyprodukowała 13 tys. wiader spirytusu. W 1913 roku Cichobórz otrzymał w spadku po ojcu Kazimierz Podhorecki, żonaty z Komarowską. Był on właścicielem wsi do roku 1946, kiedy dobra Cichobórz o powierzchni 1061,63 ha przejął Skarb Państwa na cele reformy rolnej. Według spisu z 1921 roku było tutaj 69 domów i 441 mieszkańców, w tym 5 Żydów i 382 Ukraińców. W 1929 roku była tutaj cegielnia i gorzelnia, obie należały do Kazimierza Pohoreckiego, ponadto drugą cegielnię posiadał M. Panasiak. W okresie okupacji hitlerowskiej utworzono we wsi szkołę ukraińską. W latach 80-tych na terenie cmentarza z I wojny światowej wybudowano murowaną kaplicę, a w 1991 roku utworzono w Cichobórzu parafię rzymskokatolicką i założono cmentarz grzebalny. Posiada on kształt wydłużonego prostokąta o powierzchni 1,06 ha.

METRYKA MIEJSCOWOŚCI Cichobórz
wg stanu na 30.12.2004 roku liczba ludności wyniosła: 422

 
Cichobórz jest położony na południowym skraju gminy Hrubieszów, w powiecie hrubieszowskim, w obrębie Kotliny Hrubieszowskiej, na trasie Hrubieszów- Dołhobyczów, w województwie lubelskim. Jest oddalony od Hrubieszowa o 14 km. Wieś graniczy od wschodu z wsią Kosmów, od zachodu z wsią Szychowice, od północy z wsią Mieniany i od południa z Kryłowem. Przez wieś przepływa rzeka Bukowa- dopływ rzeki Bóg. Przez Cichobórz przebiega granica Nadbużańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz jeden z czterech oferowanych przez Gminę turystom pieszym nie oznakowany Szlak Nadbużański. Na terenie wsi znajduje się również jedna z największych na zamojszczyźnie koloni Czapli Siwej, tzw. „Czapliniec”.

Dwór w Cichobórzu spalony w 1914 roku.
 

Zachód słońca nad lasem w Cichobórzu, oraz rzeka Bukowa.
  
 
 
 
 

Parafia pod wezwaniem Świętego Maksymiliana Marii Kolbego.
 

Cmentarz z okresu I wojny światowej



Tzw. „Mała Szkoła” oraz świetlica w Cichobórzu.


Sklep spożywczo – przemysłowy oraz Agencja Pocztowa.





Sklep spożywczo – przemysłowy.

opracował Cezary Przytuła