Okolice Hrubieszowa - Terebiń

autor zdjęć Tomasz Garbacz

 



 

TEREBIŃ

Historia tej wsi jest najstarsza, gdyż sięga ona do epoki mezolitu a znaleziska, jakie tu odkryto potwierdzają ślady osadnictwa na tym terenie. Znaleziono krzemowy rdzeń mikrolityczny, czyli niewielki rozmiarowo (dł. 2-3 cm). Narzędzia krzemienne charakterystyczne były tylko w mezolicie ok. 8300-5500 r. P.n.e. Inne materiały wykopaliskowe pochodzą z neolitu i świadczą o wpływach kultury pucharów lejkowatych (3100-2500 r. p.n.e.). Dość liczny materiał ceramiczny i narzędzia krzemienne takie jak: skrobacz, dwuścienna siekiera pochodzą z epoki brązu. Znaleziono również materiał do kultury trzcinieckiej, pochodzący z 1600-1200 r. p.n.e. Odkryte, dość liczne - bo z 14 stanowisk archeologicznych fragmenty ceramiki z 1200-400 r. p.n.e. - to również dowody kultury łużyckiej. Z epoki żelaza, a dokładnie II okresu zwanego lateńskim, datowanego na 400 r. p.n.e. Z początku n.e. pochodzą nieliczne fragmenty ceramiki. Natomiast z epoki nowożytnej - zdobycze świadczące o zabytkach kultury Przeworskiem, a oznaczone datą III wieku - n.e. Bardzo wiele okazów  archeologicznych pochodzących z okresu wczesnego średniowiecza daje obraz historii tych terenów i życia mieszkańców, jak również sposobów gospodarowania. Jak wynika z zapisów w kościele hrubieszowskim miejscowość powstała w 1400 r., a jej właściciel zobowiązany był do daniny korca żyta i dwu korców owsa na rzecz kościoła, gdyż taki obowiązek spoczywał na członkach parafii. Najprawdopodobniej pierwszym właścicielem Terebinia był kniaź kobryńśki Roman Lubartowicz, któremu dobra odebrał Władysław Jagiełło i darował księciu Mazowiecko - Bełskiemu Ziemowitowi V. O tym, że była to wieś książęca świadczą ślady po zamku drewnianym, usytuowanym pośród mokradeł, a potwierdzające rządy kniazia Lubartowicza. Od 1468 r majątkiem zarządza Jan Uhrynowski, którego żona Małgorzata w 1492 r sprzedała wieś miecznikowi krakowskiemu Mikołajowi Tęczyńskiemu, następnie córka Mikołaja Tęczyńskiego - Zofia w 1546 r. wniosła w posagu TEREBIŃ wraz z Kryłowem i innymi 12 wsiami, poślubionemu Stanisławowi Ostrorogowi. Spadkobierca fortuny po Ostrorogu w wieku XVI zostaje Mikołaj Firlej (z Dądrownicy) i jak podają źródła z rejestru poborowego wieś posiadała 6 i 1\2 łanów użytków rolnych, 6 zagród, a także 3 rzemieślników. Po śmierci Mikołaja Firleja, żona Anna wychodząc za mąż za Jana Noskowskiego przekazała ziemię mężowi, a po rodzicach majątek odziedziczyły dzieci: najpierw syn Jan, a potem córka Joanna Brodecka, jednakże wkrótce dobra wróciły znów do Firlejów, gdyż Joanna nie pozostawiła spadkobiercy. Dalsze dzieje wsi są takie same jak pozostałych posiadłości wchodzących w skład dóbr rodziny Firlejów, to znaczy tak jak dzieje Strzyżowca i Terebińca, gdyż kolejni właściciele to: Karol Sapieha, bracia Sierakowscy, Józef Leszczyc - Mirosławski i Pohoreccy. Zanim majątek przeszedł pod zarządzanie Anny Milewicz, a następnie jej synów Stanisława I Michał mieszkało w nim 837 mieszkańców w 112 domach. W czasie działań wojennych w 1915 r, wieś została całkowicie zniszczona, ocalały jedynie: stodoła i cerkiew. Lata międzywojenne, to odbudowa wsi, a także budowa szkoły. Dane statystyczne podają, że w 1921 r. we wsi było 118 domów i 700 mieszkańców, ponadto cegielnia dająca zatrudnienie bezrolnym. Kontynuując tradycje, zadbano, by we wsi byli rzemieślnicy i kupcy Prowadzący sklepy. W 1943 r. policja ukraińska spacyfikowała wieś, niszcząc wiele zabudowań. Rok później w czasie działań wojennych Bataliony Chłopskie i A.K stoczyły walkę z nacjonalistami. Wieś znów została całkowicie spalona, ocalała jedynie drewniana zabytkowa cerkiew pochodząca z 1779 r., którą w 1950 r. rekoncyliowano na kościół katolicki, a w 1990r. utworzono tu parafię rzymsko - katolicką. Po 1945 r. wysiedlono ludność prawosławną na teren Rosji. Wówczas mogli powrócić Polacy z głębi kraju. Spalona i zniszczona działaniami wojennymi ziemia wymagała dbałości i troski ze strony rolników. Aby sprostać zadaniom stawianym przez władzę i życie, rolnicy organizują Kółko Rolnicze O.S.P., budują sklepy. Zmienia się też wygląd mieszkań: znikają domki kryte słomą, a ich miejsce zajmują piętrowe budowane budynki. Jak rozbudowała się miejscowość po wojnie świadczy liczba 186 budynków. Ilość mieszkańców lokuje się na drugim miejscu w gminie. Wieś leży we wschodniej części gminy werbkowice  nad bezimiennym ciekiem wodnym.

Historie wsi Terebiń nadesłał renegat_666@o2.pl